Afyonlu ihale

Morfin çarpan TMO ihalesi - Bir ihale, katılımcıları ve kazananı aynı olmasına rağmen şartları her birinde değiştirilip, dört kez iptal edilebilir mi?
Özel sektör olsa önemsenmez.

Ancak bunu bir kamu kuruluÅŸu yapıyor ve her ihaleden sonra oyunun kurallarını yeniden belirliyorsa bunda bir neden aramak gerekir…
Nitekim, Tarım Bakanı Mehdi Eker de aynı şeyi yapmış.
Eker, önceki gün telefonda “dört kez yapılmasına raÄŸmen bir türlü sonuçlandırılmayan ihaleyi firmalardan gelen ÅŸikayeti de dikkate alarak Bakanlık TeftiÅŸ Kurulu’ na sevk ettiÄŸini” açıkladı.
İhalenin konusuna gelirsek; adı biraz ilginç:
“Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Afyon Alkoloidleri Fabrikası Vidalı Pres Ä°halesi…”
Ä°ÅŸin özü, haÅŸhaÅŸ kapsüllerinin sıkılıp içindeki morfini çıkaracak pres makinelerinin alımı…
TMO Afyonkarahisar’daki fabrikasında kullanmak üzere satın alacağı 6 makine için ilk ihalesini 22 Eylül 2005′te gerçekleÅŸtiriyor.

Ä°lk iptal
Kamu İhale Kurumu (KİK) mevzuatına göre açılan bu ihaleye, şartnamedeki kuralları yerine getiren iki firma katılıyor.
Ä°haleye giren “Ä°vme” firması 1 milyon 243 bin 500 Euro, “Vona” firması ise 2 milyon 269 bin Euro teklif veriyor.
TMO düşük teklif veren “Ä°vme” firmasını eleyip, yüzde 50 fazla fiyat veren “Vona” ÅŸirketini kazandırıyor.
“Ä°vme” firmasına elenmesinin gerekçesi olarak da “teknik ÅŸartnameye uygun deÄŸilsiniz” deniyor.
“Ä°vme” ÅŸirketi de ÅŸartnamedeki tüm kuralları yerine getirdiÄŸini, buna karşın haksız yere elendiÄŸini ileri sürüp Kamu Ä°hale Kurumu’na (KÄ°K) baÅŸvuruyor.
KÄ°K, “Ä°vme” firmasını haklı bulup ihaleyi iptal ediyor, TMO’yu da uyarıyor.

Yeni kurallar
TMO iki yıl sonra 27 Ekim 2007′de ikinci kez ihaleye çıkıyor.
Bu kez ÅŸartnameye “Teklif edilen preslerin en az üç farklı yerde asgari son beÅŸ yıl kullanıldığına iliÅŸkin belgeler ibraz edilecektir” ÅŸartını koyuyor.
“Ä°vme” firması, buna itiraz edip ihaleyi mahkemeye taşıyor…
“Türkiye’de haÅŸhaÅŸ sıkılarak morfin üretimi yapan baÅŸka bir fabrika olmadığını, bu ihalenin yerli firmaları yok edip, yabancının önünü açacağını, dolayısıyla rekabeti önleyeceÄŸini… Ä°halenin adrese teslim yapılmak istendiÄŸini” belirtiyor.
Daha mahkeme kararını vermeden TMO, ihaleyi iptal ediyor.
Ancak, ihaleyi yenilemekten de geri durmuyor.
Ä°ki ay sonra 10 Aralık 2007 günü bu kez “ihaleyi KÄ°K kapsamı dışında bırakarak” yineliyor.
Ayrıca ihale ÅŸartnamesine yeni kurallar ekliyor; daha önceki iki ihalede “iÅŸ deneyim belgesi, yapılacak iÅŸin yüzde 30′u olmalı” derken, bu ihalede oranı “yüzde 50′ye” çıkarıyor.
Ayrıca ihale ÅŸartnamesine, “preslerin haÅŸhaÅŸ kapsülü sıkma iÅŸinde kullanılacağı” gibi ilginç bir ibare ekliyor.
Üçüncü ihaleye, ilk iki ihaleye girenlerin haricinde bir firma daha katılıyor.
Ä°lk iki ihalede yer alan “Ä°vme” firması 2 milyon 89 bin Euro, yeni giren “Gökberk” firması 2 milyon 269 bin Euro, önceki iki ihalede de bulunan “Vona” firması ise 3 milyon 725 bin Euro öneriyor.
TMO ihaleyi üçüncü kez iptal ediyor…
Ä°lginçtir TMO iptal gerekçesi olarak, yine “teknik ÅŸartnameye uyulmadığını” gösteriyor; iÅŸ teslim garanti süreleri ve broşürlerin eksikliÄŸinden söz ediyor.

Dördüncü iptal
TMO bıkmıyor, 15 Mart 2008′de aynı iÅŸ için dördüncü kez ihaleye çıkıyor.
Bir öncesindeki gibi bu kez de ihaleyi KİK kapsamı dışında tutuyor.
Bu kez ilk üç ihalede bulunan “Vona” firması ihaleye katılmıyor.
Ä°ki firma yarışıyor; biri başından beri ihaleleri kazanmasına raÄŸmen bir türlü iÅŸi alamayan “Ä°vme”, diÄŸeri ise üçüncü ihalede de bulunan “Gökberk” firması.
Dördüncü ihalede de durum deÄŸiÅŸmiyor, “Ä°vme” firması 2 milyon 189 bin Euro verirken, “Gökberk” firması 2 milyon 575 bin Euro öneriyor.
TMO da dördüncü kez ihale iptaline gidiyor.
Gerekçe olarak, ÅŸartnameye yeni eklenen “kasnaklarda güç aktarım elemanı kullanılmayacaktı” ibaresi gösteriliyor.
“Ä°vme” firması, tüm koÅŸulları yerine getireceÄŸini söylüyor.
Durum değişmiyor TMO iptal kararından dönmüyor.

Bürokratlar gitti
Kazandığı ihaleler iptal edilen Ä°vme ÅŸirketinin sahibi Ä°lyas Gözübatık, “TMO’da bazı kiÅŸiler önceden belirledikleri firmaya ihaleyi kazandırmak için bu yola gitti” iddiasında bulundu ve savcılığa suç duyurusunda bulunduklarını açıkladı.
TMO Genel Müdürü Ä°smail KemaloÄŸlu ise iddiaların dayanaksız olduÄŸunu belirtip, “Åžartnamedeki koÅŸulları yerine getiremedikleri için iptaller oldu” dedi.
Ä°hale iptal ÅŸartları arasında “Firma tanıtım broşürünü koymamış” ifadelerinin yer aldığını anımsattığımızda ise KemaloÄŸlu, “Anlıyorum; biz de zaten o ihaleleri yapan bürokrat arkadaÅŸları Bakanlık kadrosuna iade ettik” açıklamasında bulundu.
Bakan Mehdi Eker ise iddiaları ciddi bulduÄŸunu belirtip, “TeftiÅŸ Kurulu inceleyip kararını verecek” dedi.
Baştan dedik, işin adı haşhaş preslenmesi olunca ihalenin başı dönmüş.