AKP’ye kötü haber

Anayasa Mahkemesi AKP hakkında açılan kapatma davasında kilit öneme sahip olduğu yorumu yapılan türban serbestisiyle ilgili kararını açıkladı:

İptal Mahkeme düzenlemeyi ‘Anayasa’nın değiştirilmesi teklif dahi edilemez maddelerine aykırı’ saydı. Karar ikiye karşı dokuz oyla alındı. Ret oyları Başkan Kılıç ve Adalı’dan

ANKARA - Anayasa Mahkemesi, türbanlı öğrencilerin üniversitelere girmesine olanak sağlayan anayasa değiş ikliğini 2’ye karşı 9 oyla iptal ederek yürürlüğünü durdu. Anayasa değişkiliğini, Anayasanın 2., 4. ve 148. maddelerine aykırı bulan mahkeme, 82 Anayasası’nın yürürlüğe girdiği günden bu yana ilk kez bir anayasa değişikliğini esastan bozdu. Mahkeme, bunu yaparken esasa girip girmeme konusunda oylama yapmaksızın ‘şekil denetimi yetkisini genişletip, dolaylı esas incelemesi’ yaptı.

Anayasa Mahkemesi’nin önünde dün onlarca basın mensubu, canlı yayın araçları vardı. Türkiye’nin gözünün çevrildiği Anayasa Mahkemesi’nin 11 kişilik heyeti davayı görüşmek için sabah saatlerde toplantıya geçti. Kritik toplantıda önce raportör Can’ın raporu okundu, ardından müzekerelere geçildi.

Kıran krana geçen toplantının ardından teammüllere göre Başkanvekili Osman Paksüt’ten bir açıklama beklenirken, mahkeme aldığı ‘iptal ve yürürlüğü’ durdurma kararını yazılı bir olarak duyurdu. Saat 17.20 sıralarında açıklanan kararda “5735 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 1. ve 2. maddeleri Anayasa’nın 2.,4., ve 148. maddeleri gözetilerek iptal edilmiştir. Ayrıca yürürlüğü durdurulmuştur” denildi.

Mahkeme dünkü oturumunda 1982’den bu yana dolaylı da olsa ilk kez anayasa değişikliğini esasa girerek denetledi. Anayasa’nın 10 ve 42. maddelerinde yapılan değişikliği bu yolla iptal eden mahkeme, kararda, Anayasa’nın laiklik ilkesinin yer aldığı 2 ve bu maddenin değiştirilemeyeceğine yönelik 4. maddelerine dikkat çekti. Söz konusu anayasa değişikliğinin Anayasa’nın laiklik ilkesini işlevsiz kılmaya yönelik olduğu,  4. maddeye göre ise TBMM’nin değiştirilemez maddeleri değiştirme yetkisinin bulunmadığı yorumu yapıldı. Mahkeme, bu yorumu yaparken anayasa değişikliğinin içeriğini ve gerekçesini inceledi ve böylece hukukçulara göre esasa girmiş oldu.

Şekil içtihadı
Mahkeme üyeleri, yapılanın esas değil şekil denetimi olduğu, şekil denetiminin sınırları konusunda Anayasa’nın 148. maddesini ilgilendiren bir yoruma imza attı. 148. madde Anayasa değişikliklerinin sadece şekil bakımından incelenmesini ve denetlenmesini düzenliyor.

Üyeler bu kararla Anayasa’nın değiştirilemez maddelerine aykırı anayasa değişikliklerinin de şekil denetimi kapsamında olduğu içtihadını yarattı. Bu nedenle, görüşmede esasa geçilmesi konusunda oylama bile yapılmadı ve şekil incelemesi aşamasında karar çıktı. Bazı hukukçular bu kararla türbana serbestlik tanınması konusunda yapılacak yasal girişmelerin önünü, tamamen kesildiğini belirtti.

Mahkeme heyeti içinde iptal kararına Başkan Haşim Kılıç ve 8. Cumhurbaşkanı Turgut Özal döneminde mahkeme üyeliğine seçilen Sacid Adalı muhalif kaldı. Teklifin iptal edilmesinde 10. Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer döneminde mahkeme üyeliğine seçilen sekiz üyenin yanı sıra, 9. Cumhurbaşkanı Demirel döneminde üyeliğe seçilen Fulya Kantarcıoğlu iptal yönünde oy kullandı.

Karar, AKP’ye açılan kapatma davası açısında son derece önemli olarak değerlendiriyor. Bazı hukukçular kararla Yargıtay Başsavcısı’nın iddiasının artık mahkeme kararı gibi somut bir delile kavuştuğunu öne sürdü. Aynı hukukçular Anayasa Mahkemesi’nin Fazilet Partisi hakkında verilen kapatma davasındaki türban gerekçesinin artık AKP için geçerli olduğunu belirtti.

Düzenlemeler ne diyordu?

9 Şubat’ta TBMM’de 411 oyla kabul edilen yasa maddeleri şöyleydi:

Anayasa’nın, ‘Kanun önünde eşitlik’ başlıklı 10. maddesinin son fıkrasına, ‘… ve her türlü kamu hizmetlerinden yararlanılmasında’ ibaresi eklendi. Böylece madde, ‘Devlet organları ve idari makamları, bütün işlemlerinde ve her türlü kamu hizmetlerinden yararlanılmasında yasa önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadır’ oldu.
 ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42. maddesine ise ‘Kanunda açıkça yazılı olmayan bir sebeple kimse yüksek öğrenim hakkını kullanmaktan mahrum edilemez. Bu hakkın kullanımının sınırları kanunla belirlenir’ fıkrası eklendi.
‘Karar birliğimizi bozmamalı’

Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç, kararın açıklanmasından sonra mahkemeden ayrılırken yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Şüphesiz ki verilen kararlar bir kısım insanımızı sevindireceği gibi bir kısım insanımızı da üzebilecektir. Bence verilen karar ne olursa olsun ülkemizde birliğimizi beraberliğimizi ve birlikte yaşama sevinci ve azmini asla ortadan kaldırmamalıdır. Mahkememizin üyelerine yapılan ve spekülasyonlara yol açan davranışlardan dolayı, biz bugün gerekçesi açıklanıncaya kadar kararın ne olduğunu, nasıl alındığı konusunda bir bilgi vermiyoruz. Bu nedenle yanlış yorumlar yapılmaması, yanlış değerlendirmeler, sonuçlar çıkarılmaması adına da gerekçeli kararı yayınlanıncaya kadar, sizlerden sabırla hareket etmenizi istiyoruz.”
Kılıç, verilen kararın AKP hakkında açılan kapatma davasına etkisi konusunda
ise “Bu konuda yorum yapmak istemiyorum. Gerekçeli kararı bekleyin” dedi.