Hukuka tecavüz

Anayasa Mahkemesi, üniversitelerde başörtüsü yasağını kaldıran Anayasa’nın 10. ve 42. maddelerinde yapılan deÄŸiÅŸiklikleri iptal etti. Karara her kesimden tepki yaÄŸdı. Mahkeme bu kararıyla Anayasa’nın 148. maddesini çiÄŸinedi. Ä°ÅŸte 148. madde:’…Anayasa Mahkemesi Anayasa deÄŸiÅŸikliklerini sadece ÅŸekil bakımından inceler ve denetler.’

HABER MERKEZÄ° / ANKARA
Anayasa Mahkemesi, başörtüsünün üniversitelerde serbest bırakılmasına iliÅŸkin anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸini iptal etti ve yürürlüğünü durdurdu. Ä°ptal kararı 2′ye karşı 9 oy’la alınırken Anayasa Mahkemesi BaÅŸkanı HaÅŸim Kılıç ile üye Sacit Adalı’nın iptal kararına karşı çıktığı öğrenildi. DiÄŸer 9 üye ise kararın iptali yönünde oy kullandı.
Anayasa Mahkemesi, üniversite eÄŸitiminde eÅŸitlik getiren anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸinin iptal kararını, Anayasa’nın 2. maddesiyle düzenlenen ‘laiklik’, 148. maddesiyle düzenlenen Anayasa Mahkemesi’nin görevleri ve 4. maddesinde yeralan ilk üç maddenin deÄŸiÅŸtirilemeyeceÄŸi ve deÄŸiÅŸtirilmesinin teklif dahi edilemeyeceÄŸine yönelik hükümlere dayandırdı. Yetkisi ÅŸekil denetimi ile sınırlı olan Anayasa Mahkemesi yetkisini aÅŸarak, Anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸini esastan görüşerek iptaline karar verdi.

Anayasa Mahkemesi’nin görev ve yetkilerini düzenleyen Anayasa’nın 148. maddesinde yer alan, “Anayasa Mahkemesi, kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü’nün Anayasaya ÅŸekil ve esas bakımlarından uygunluÄŸunu denetler. Anayasa deÄŸiÅŸikliklerini ise sadece ÅŸekil bakımından inceler ve denetler” hükmüne raÄŸmen mahkeme ÅŸekil bakımından denetim ve incelemenin yerine Anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸini esastan görüşerek iptal etti.

Anayasa Mahkemesi bu kararıyla Anayasa’nın 148. Maddesinde yer alan,” Kanunların ÅŸekil bakımından denetlenmesi, son oylamanın, öngörülen çoÄŸunlukla yapılıp yapılmadığı; Anayasa deÄŸiÅŸikliklerinde ise, teklif ve oylama çoÄŸunluÄŸuna ve ivedilikle görüşülemeyeceÄŸi ÅŸartına uyulup uyulmadığı hususları ile sınırlıdır” hükmüne raÄŸmen sınırsız hareket ederek yetkisinin sınırlarını aÅŸtı. 1982 Anayasa’nın yürürlüğe girmesinden bu yana Anayasa Mahkemesi ilk kez esas hakkında bir inceleme yaparak iptal kararı verdi. Böylece 82 Anayasa’sında ilk kez böyle bir karar alındı. Anayasa Mahkemesi’nin, Türban konusunda aldığı iptal kararı yazılı olarak açıklandı. Açıklamada, iptal kararının Anayasa’nın 2, 4. ve 148. maddeleri gözetilerek verildiÄŸi kaydedildi.

Ä°LK DEFA Ä°PTAL ETTÄ°

Anayasa Mahkemesi ilk defa bir anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸini içerik yönünden deÄŸerlendirerek, iptal etti. 27 Mayıs Darbesi’nin ardından yapılan 1961 Anayasası ile kurulan Anayasa Mahkemesi’ne, 1961 Anayasası anayasa deÄŸiÅŸikliklerini içerik yönünden deÄŸerlendirme yetkisi veriyordu. Bu nedenle 12 Eylül Darbesi’ne kadar Anayasa Mahkemesi, anayasa deÄŸiÅŸikliklerini içerik olarak inceledi ve bazı anayasa deÄŸiÅŸikliklerini iptal etti.

12 Eylül Darbesi’nin ardından hazırlanan ve halen yürürlükte olan 1982 Anayasası, Anayasa Mahkemesi’nin anayasa deÄŸiÅŸikliklerini içerik yönünden deÄŸil, sadece ÅŸekil yönünden deÄŸerlendirebileceÄŸine karar verdi. 1982′den bugüne kadar Anayasa Mahkemesi, anayasa deÄŸiÅŸikliklerini sadece ÅŸekil yönünden inceledi. Ãœniversitelerde başörtüsü yasağının kaldırılmasını amaçlayan anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸini içerik yönünden deÄŸerlendiren ve iptal eden Anayasa Mahkemesi, yürürlükte olan Anayasaya göre ilk defa bir anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸini içerik yönünden deÄŸerlendirdi ve iptal etti.

MUTLULUK DUYMUYORUZ

CHP lideri Deniz Baykal, Anayasa Mahkemesinin önemli bir karar aldığını belirterek, kararın hukuki bakımdan büyük önem taşıdığını söyledi. Bu kararın, Anayasa’nın deÄŸiÅŸtirilemez maddelerine yönelik anayasa deÄŸiÅŸikliklerinin Anayasa Mahkemesinin yetki ve görev alanı içinde deÄŸerlendirilebileceÄŸi anlayışını yansıttığını belirten Baykal, “Bu bakımdan önemli bir hukuki içtihat, anlayış çok net bir ÅŸekilde ortaya konmuÅŸtur. Gönül isterdi ki bu konular böyle bir Anayasa Mahkemesi kararına dayanmasın. Biz bu konudaki anlayışımızı Anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸi süreci baÅŸladığında ortaya koymuÅŸtuk. Biz bundan mutluluk duymuyoruz. Böyle bir noktaya gelmesinden ben, tam tersine üzüntü duyuyorum” dedi.

Mahkemenin yetkisi yok

Anayasa Hukukçusu Doç. Dr. Serap Yazıcı: Anayasa Mahkemesi esas denetimi yapamaz. Şekil denetimi yaptığı görüntüsü içinde meselenin esasına geçemez. Anayasanın bütün hükümleri dolaylı olarak 2. madde ile ilişkilendirilebilir. Bu mantığı kabul edersek tali kurucu iktidarın hiçbir şekilde anayasa değişikliği yapması mümkün olamaz. Mahkeme kendine verilmeyen yetkiyi kullanamaz.