Koca hükümetin gücü 14 tersaneye yetmiyor

Tuzla’da ölümler devam ediyor. Oysa kazaların nedenleri de, alınması gereken tedbirler de belli

İSTANBUL - 1985’ten bu yana Türkiye’deki tersanelerde 96 işçi, iş kazalarında hayatını kaybetti. 44 tersanenin bulunduğu Tuzla’da yaşanan işçi ölümleriyle gözler tersanelere çevrildi. Peşi sıra gelen ölüm haberlerine karşın hala bir önlem alınmış değil.
22 Temmuz seçimlerinin ardından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı olan Faruk Çelik’in koltuğuna oturmasının ilk aylarında Tuzla’da beş işçi yaşamını yitirdi. Bunun üzerine Bakan Çelik, Tuzla’ya giderek incelemelerde bulunmuştu. Bir ölümün yaşandığı Desan Tersanesi’ni inceledikten sonra, önlemleri beğendiğini anlatmıştı. Bu tersanede daha sonra iki işçi yaşamını yitirecekti. Bu sırada Çalışma Bakanlığı’nın tersanelerde 2007 Ocak’ta 1064 kusur tespit ettiği ancak hiçbir işlem yapmadığı ortaya çıktı. Milletvekilleri Ufuk Uras ve Çetin Soysal’ın soru önergeleri ve yaptıkları konuşmalarla Tuzla’da yaşanan kazalar Meclis gündemine geldi.

Kapatılan olmadı
Çalışma Bakanlığı müfettişleri, tersanelerde yeniden incelemeler başlattı. Tekrar yaklaşık 590 kusur tespit ettiler. 20 Şubat 2008’de başlayan denetimler sonucunda üç tersaneye kısmi kapatma cezaları verildi. Ayrıca Kasım 2007 - Şubat 2008 tarihleri arasında incelenen 74 işyerine 2 Milyon YTL para cezası uygulandı. Bu sırada ölümler sürüyordu. Bakan Çelik, “Mevzuata uymayan tersaneler kapatılacak” açıklaması yaptı.

Komisyon denetiminde ölüm
Ölümlerin devam etmesine karşın kapatılan olmadı. Meclis’te Tuzla Araştırma Komisyonu oluşturulmasına karar verildi. Ancak AKP’lilerin başvurmaması nedeniyle komisyon uzun süre çalışmalarına başlayamadı. Nisan ayında kurulan Tuzla Komisyonu, Sağlık Bakanlığı, Çalışma Bakanlığı, akademisyenler, uzmanları dinledi. İki kez Tuzla’ya giderek incelemelerde bulundu. 22 Temmuz seçimlerinden bugüne kadar Tuzla Tersaneler Bölgesi’nde ‘geliyorum’ diyen kazalar sonucu 21 işçi öldü. Bu ölümler, 14 ayrı tersanede yaşandı. En çok ölümün yaşandığı tersaneler üçer ölümle Desan ve Selah’tı. Dearsan ve Tuzla Turizm tersanelerinde ikişer ölümlü kaza oldu. Cumartesi ise iki işçi daha öldü.

Bir rakam değil, yaşamdılar
Tuzla Tersaneler Bölgesi’nde işçi ölümleri büyük çoğunlukla patlama, elektrik çarpması, yüksekten düşme, ağır cisim çarpması ve zehirlenme sonucu gerçekleşiyor. Bu kaza türlerinin hepsi için alınacak önlemler belli, birçoğu basit ve düşük maliyetli.
Limter-İş’in verilerine göre 1985’ten beri tersanelerde gerçekleşen kazaların çoğunu önlemek basitti:

Patlamalara 28?hayat: Patlama olayları, çoğunlukla kapalı yerlerde, gaz sıkışması nedeniyle meydana geliyor. Son 16 yıldır patlamalar sonucu 27 kişi yaşamını yitirdi. Her şeyden önce, bir cihazla bir gaz ölçümü yapılarak içerde patlayıcı, yanıcı madde olup olmadığının anlaşılması gerekiyor. Aynı zamanda içerisi sürekli fanlarla temizlenip havalandırılmalı. İşçilerin nasıl çalışılması gerektiğine dair bilgilendirilmesi gerekiyor.

Elektrik kazalarına?17 hayat: Yüksek voltaj taşıyan tüm elektrik trafolarına ‘kaçak akım rolesi’ denilen özel cihaz takılmalı. Bu cihaz herhangi bir yerde kaçak, açık varsa otomatik olarak sigortayı attırıyor. İşçilerden birisi elini 380 volta bile dokunsa elektrik çarpmıyor, hemen sigorta atıyor. Bu cihazın kullanımı 2000 yılından bu yana İşçi sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nde de yer alıyor.

Düşme sonucu 25 hayat: Yüksekte çalışan her işçinin üzerinde, tüm vücudunu kaplayan ‘paraşüt emniyet kemerleri’ bulunmalı. Aynı zamanda, eğer yükseklik çok fazlaysa, zemine, iskelelerin altına, tankların içine filelerin çekilmesi gerekiyor. İşçiler çoğu zaman aşırı sıcakta, aşırı yorgun halde çalışıyor. Sağlık kontrolleri düzenli yapılmalı. İşçi yüksekten baktığında başı dönüyor mu, tansiyonu düşüyor mu kontrol edilmeli.

Cisim çarpması ve düşmesi sonucu 15 hayat: Çalışmanın organize yürütülmesi, her işin aynı anda, aynı yerde yapılmaması gerekiyor. Diyelim bir montajcı çalışıyorsa, kaynakçı orada olmamalı. Veya bir blok taşınıyorsa, öncesinde herkes oradan çıkarılmalı. İşyerinde tertibat da düzenli olmalı. Çeşitli ikazlar bulunmalı. Örneğin vinçlerde sesli ikaz lambaları, korkulukları olmalı. Tüm araçlar, kaynak motorlar, vinçler, tüpler, portifler vs. için öngörülen günlük, haftalık, altı aylık ve yıllık bakımlar düzenli yapılmalı.

Zehirlenme iki hayat: Kaynakçılar, boyacılar iş sırasında çıkan gazdan çok etkileniyor. Burada çıkan zehirli maddeler, örneğin solvent çok çabuk etkiliyor. İşçi eve gittiğinde başı dönüyor, zehirlendiği anlaşılıyor ve hayatını kaybediyor. Burada daha çok karışım gazı veya karbondioksit gazı kullanılıyor. Bunun önlenmesi için, fan sürekli açık olmalı ve oradaki dumanı, işçi hiç solumadan sürekli çekip dışarı vermeli. Boruyla duman çeken ‘salyangoz fan’ bu iş için kullanılır.
Ayrıca nedenleri kayıt altında olmayan ve tam olarak bilinmeyen dokuz hayat daha tersanelerde bitti.