Küresel krizle kapatma davası üst üste gelince büyüme sert fren yaptı

AK Parti hakkında 14 Mart’ta açılan kapatma davasının ekonomiye faturası ağır oldu. 
 
Son 5,5 yılda kesintisiz devam eden, ancak 2006 yılının sonlarına doÄŸru hız kesen büyüme, kapatma davasıyla ilgili tartışmaların yaÅŸandığı bu yılın ikinci çeyreÄŸinde adeta durma noktasına geldi. Gayrisafi Yurtiçi Hasıla, nisan-haziran döneminde sadece yüzde 1,9 artarken, rakamlar beklentilerin çok altında kaldı. Söz konusu olumsuz tablo, tarımdaki daralma, imalat sanayii ve inÅŸaat gibi ana sektörlerdeki geliÅŸmenin durmasıyla ortaya çıktı. Böylece Türkiye, 6 yıl aradan sonra en düşük büyüme oranıyla karşılaÅŸtı. 2002′nin ilk çeyreÄŸinde (ocak-mart) Türk ekonomisi yüzde 0,3 büyümüş, piyasalar bu durumu, Bülent Ecevit baÅŸkanlığındaki koalisyon hükümetinin yaÅŸadığı krizlere baÄŸlamıştı. Ä°ÅŸ dünyası temsilcilerine göre, Nisan-Haziran 2008 dönemine ait verilere de, kapatma davası sebebiyle siyasî istikrarın bozulacağı endiÅŸeleri yol açtı. Türkiye Ä°statistik Kurumu’nun açıkladığı bilgilere göre, bu yılın ilk çeyreÄŸinde yüzde 2,6 büyüyen tarım sektörü, nisan-haziran döneminde yüzde 3,5 küçüldü. Ä°malat sanayiindeki yüzde 7′lik büyüme de yüzde 2,5′e düştü. Önceki yıllarda rekor kıran inÅŸaat sektörü ise tamamen durma noktasına geldi: Büyüme oranı yüzde 0,9.
Türkiye Ä°statistik Kurumu (TÜİK), gayri safi yurtiçi hasılanın (GSYH) yılın ikinci çeyreÄŸinde yüzde 1,9 arttığını açıkladı. GSYH büyümesi geçen yılın ikinci çeyreÄŸinde yüzde 4,1 olmuÅŸtu. Yılın ilk yarısındaki büyüme yüzde 4,2 olarak gerçekleÅŸti. Reuters anketine göre GSYH’nin ikinci çeyrekte yüzde 3,65 artması bekleniyordu. Ä°lk çeyrek için yüzde 6,6 olarak açıklanan GSYH büyümesi ise yüzde 6,7′ye revize edildi. TÜİK ayrıca 2007 sonu için yüzde 4,5 olarak açıklanan GSYH büyümesini de yüzde 4,6 olarak revize etti. Rakamları deÄŸerlendiren Finans Yatırım BaÅŸekonomisti Banu Kıvcı Tokalı, “Ä°lk çeyrekte büyüme yüksekti. Ä°kinci çeyrekten itibaren yavaÅŸlama sinyali almıştık. Sanayi sektöründeki büyüme yüzde 7′lerden 3′lere inmiÅŸti. Hizmet sektöründe de belirli bir düşüş bekliyorduk, bunda global belirsizliÄŸin derinleÅŸmesinin etkisi oldu. Hizmet sektöründe özellikle inÅŸaat ve iç ticarette yavaÅŸlama var. Ayrıca tarımda sürpriz bir düşüş dikkat çekiyor, ben bunun devam etmesini beklemiyorum. Tarım üretiminin yılın ikinci yarısında katkı saÄŸlamasını bekliyoruz.” dedi.

Ä°ktisadi faaliyet kollarına göre ikinci çeyrekte tarım yüzde 3,5 küçüldü. TÜİK ilk çeyrekte yüzde 5,6 büyüdüğünü açıkladığı tarım sektöründeki artışı yüzde 2,6′ya revize etti. Ä°kinci çeyrekte imalat sanayi yüzde 2,5, inÅŸaat yüzde 0,9, ticaret yüzde 3,3 büyüme kaydetti. Ä°malat sanayi yılın ilk çeyreÄŸinde yüzde 7, geçen yılın ikinci çeyreÄŸinde yüzde 4,1 büyümüştü. Ä°nÅŸaat sektörü ise ilk çeyrekte yüzde 3,1, geçen yılın ikinci çeyreÄŸinde ise yüzde 7,3 büyümüştü. Harcamalar yöntemine göre yerleÅŸik hanehalklarının tüketimi yüzde 2,8 büyürken devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 3,7 düştü. Kamu sektörü yatırım harcamaları yüzde 16,8 daralma kaydederken özel sektör sermaye yatırımları yüzde 0,6 büyüdü. Dış ticaret tarafında ihracat yüzde 2,3, ithalat yüzde 0,7 büyüdü.

‘4′üncü çeyrekten itibaren toparlanma olur’

Finans Yatırım’dan Tokalı, yılın tamamı için büyüme beklentilerinin yüzde 3,7 olduÄŸunu hatırlatarak, ÅŸunları söyledi: “Ä°kinci çeyrekten sonra bu beklentimizi deÄŸiÅŸtirmiyoruz. Üçüncü çeyrekte de buna yakın olacaktır. Dördüncü çeyrekten sonra toparlanma bekliyoruz. Ancak bu hem global tarafa hem de hükümetin reform programını ne kadar hızlı uygulamaya koyacağına baÄŸlı.” Ä°kinci çeyrekteki zayıf büyüme performansında faizlerdeki artışın, emtia fiyatlarındaki sert yükseliÅŸin ve yurtdışı piyasalardaki ekonomik yavaÅŸlamanın ana etkenler olduÄŸunu söyleyen HSBC Stratejisti Fatih Keresteci ise ÅŸu deÄŸerlendirmeyi yaptı: “Büyüme rakamları beklentilerin altında kalsa da mali piyasaları çok ÅŸaşırtmadı. Yılın ilk çeyreÄŸinde beklentilerin üzerinde kalan gerçekleÅŸme, ikinci çeyrekte beklentilerin altında oldu. Ama ilk yarıyıl itibarıyla bakıldığı zaman yüzde 4,2 ile beklentiler civarında bir gerçekleÅŸmeye ÅŸahit oluyoruz.” Yılın ilk 6 ayında en yüksek büyüme yüzde 10,9 ile yine gayrimenkul sektöründe yaÅŸandı. Tarım sektörü ilk 6 ayda yüzde 1,5 gerilerken, imalat sanayinde büyüme yüzde 4,7, inÅŸaatta yüzde 2, ticarette yüzde 6,1, ulaÅŸtırmada yüzde 5,4, mali kuruluÅŸlarda yüzde 9,1, konut sahipliÄŸinde yüzde 1,6, gayrimenkul kiralamada yüzde 10,9, saÄŸlıkta yüzde 8,5 olarak gerçekleÅŸti. Ä°kinci çeyrekte GSYH cari fiyatlarla yüzde 14,7 artışla 240 milyar 867 milyon YTL, sabit fiyatlarla yüzde 1,9 artışla 25 milyar 130 milyon yeni lira oldu. Haziran sonu itibarıyla yıllık GSMH cari fiyatlarla 918 milyar 723 milyon, sabit fiyatlarla 103 milyar 213 milyon YTL düzeyinde gerçekleÅŸti. Bu arada 2007′ye iliÅŸkin daha önce açıklanan GSYH ve büyüme oranları da revize edildi. Buna göre 2007 yılı gayrisafi yurt içi hasıla deÄŸeri ise cari fiyatlarla yüzde 12,6′lık artışla 853 milyar 636 milyon, sabit fiyatlarla yüzde 4,6′lık artışla 101 milyar 208 milyon yeni lira olarak açıklandı. Geçen yıl kiÅŸi başına gayri safi yurtiçi hasıla deÄŸerinin de cari fiyatlarla 12 bin 94 YTL ve 9 bin 305 dolar olduÄŸu bildirildi.

[GÖRÜŞLER]
Suni gündemleri bırakalım - Ali Kibar (Hyundai Assan Yönetim Kurulu BaÅŸkanı): Türkiye’nin tekrar bir büyüme ivmesi yakalayabilmesi için yeni yatırımların yapılmasına imkan saÄŸlayacak ortam oluÅŸturulmalı. Ancak ülke baÅŸka gündemlerle meÅŸgul oluyor. Girdi maliyetlerinde herhangi bir gerileme meydana gelmediÄŸi gibi sürekli artış gösteriyor. Enerji maliyeti sürekli artıyor. Elektrik fiyatları geçen ay arttı, bu ay da artacak. Çin gibi ülkelerle bu maliyet artışı ile rekabet etmek mümkün deÄŸil. Ãœretici neyi ne kadar üreteceÄŸini bilmiyor. Yatırımcı hangi fiyattan enerji alacağını bilmediÄŸi için yeni yatırımlara soÄŸuk bakıyor. Bir de Türkiye’nin en önemli pazarı olan Euro bölgesi pazarında sıkıntı yaÅŸanıyor. Euro’daki deÄŸer kaybı da ihracatçıyı olumsuz etkiliyor.

Artık büyümeye odaklanalım

Mustafa Boydak - (Kayseri Sanayi Odası BaÅŸkanı): Türkiye hak ettiÄŸi gündemleri takip etmiyor maalesef, gereksiz gündemlerle uÄŸraşıyoruz. En önemli konu ekonomik büyüme olmalı ancak hem hükümetin hem de muhalefetin gündeminde böyle bir ÅŸey yok. Maalesef hesaplaÅŸma dönemi yaÅŸanıyor. Kapatma davası ve son yaÅŸananlar olaylar sebebiyle Türkiye enerjisini boÅŸa harcadı. Büyüme rakamları da bu süreçten olumsuz etkilendi. Artık bu aÅŸamadan sonra herkes Türkiye’nin büyümesi ve geliÅŸmesi için çalışmalı.

Yeni bir heyecana ihtiyaç var - Hamdi Akın (Akfen Holding Yönetim Kurulu Başkanı): İnşaat başta olmak üzere tüm sektörlerde büyümenin neredeyse durması tamamıyla birbirine bağlı. İnşaat büyürse, yatırım yapılırsa diğer sektörler de bundan etkilenir. Ancak elde edilen sonuçlar yeni bir heyecan gerektiğini gösteriyor. Hem siyaset hem de bürokraside yeniden bir yapılanma gerekiyor. Heyecan kayboldu, sihir bozuldu.

TeÅŸvik paketi hızlandırılsın - Abdülkadir KonukoÄŸlu (Sanko Holding Yönetim Kurulu BaÅŸkanı): Yeni bir büyüme hamlesine ihtiyaç var. Bunun için de hem iÅŸ dünyası hem de hükümetin çok çalışması gerekiyor. Reel sektör kur sebebiyle çok zor günler yaşıyor. Her ÅŸey ithalata dönüştü. Ä°thalatın artması Türkiye’nin küçülmesi anlamına geliyor. Bir an önce ara malı üretimini Türkiye’de yapmanın yollarını aramalıyız. Hükümetin üzerinde çalıştığı yeni teÅŸvik paketi de büyümeye yeni bir heyecan katabilir. Bunun bir an önce çıkarılması için hızlı hareket edilmeli.