Toptan: Mahkeme üçüncü bir yol bulsun

Anayasa Mahkemesi Başkanvekili Osman Paksüt’ün önceki gün yaşadığı izlenme
endişesi olayı, mahkeme üyelerinin AK Parti kapatma davası sürecinde ne tür gerilim yaşadıklarını gözler önüne serdi.
Kapatma davası süreci uzadıkça, iç ve dış siyaset ile hukuk tartışmalarının giderek ‘kapatma davası’ kararını verecek 11 Anayasa Mahkemesi üyesi üzerinde odaklanacak izlenimi veriyor. Geçen yıl kesintiye uğrayan Cumhurbaşkanlığı seçimi sürecinde 367 kararının alınmasında Mahkeme üyelerinin askerden baskı gördüğü iddiaları, o dönemin Mahkeme Başkanı Tülay Tuğcu, dönemin Başkanvekili, şimdinin Başkanı Haşim Kılıç ve suçlamalara hedef olan dönemin Deniz Kuvvetleri Komutanı Yener Karahanoğlu tarafından yalanlanmıştı.
Bununla birlikte Mahkeme üyelerinin gerek üniversitelerde türban yasağının kaldırılması için Anayasa’nın 10 ve 42’nci madde değişiklikleri, gerekse AK Parti kapatma davasında her iki tarafın da baskısı altında oldukları iddiaları Ankara kulislerinde öne sürülüyor. Bunlar doğru olmayabilir, ama bu tür ‘konuşulması olmasından fena’ iddiaların, Mahkeme’nin 11 üyesi üzerinde gerilime yol açması doğal.

Toptan: Sıkışmayalım
TBMM Başkanı Köksal Toptan işte bu aşamada ilginç bir çıkış yaptı dün. Meclis’te gazetecilerin sorularını yanıtlayan Toptan, özetle iki şey söyledi:

Anayasa Mahkemesi klasik olarak bilinen, açılan davanın kabulü veya reddi yönünde karar vermek yerine, dava açılmasını değerlendiren ama istikrarın bozulmasına da engel olacak, herkesin düşünüp, tartışıp, kendi eksikliklerini bulacağı, yol ve yön gösterici bir içtihat ortaya koyabilir.
Anayasa Mahkemesi’nin günlük siyasetin üstüne çıkmak suretiyle, dava açmayı gerekli kılan olayları da değerlendirmek suretiyle ama istikrarı da gözetmek suretiyle, herkesin bir ’oh’ diyebileceği, kendi endişelerinin giderildiğinin hissedebileceği bir Anayasa Mahkemesi içtihadı ortaya çıkabilir.
Toptan’ın kapatma isteminin ‘kabulü veya reddi’ dışında Mahkeme’nin bir karar, bir içtihat üterebileceği yolundaki sözleri ilginç, ama kapalıydı.
Bunun üzerine yaptığımız telefon konuşmasında öyledikleri ise, hem konuyu açtı, hem de daha ilginç bir tartışmayı başlatıcı niteliğe avuşturdu. Toptan şunları söyledi:

“Anayasa Mahkemesi öyle bir karar verebilir ki, hem iddia makamının ve onun gibi düşünenlerin iddialarının ciddiye alınması gerektiğini, hem de parti kapatma davalarında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Venedik kriterlerinin göz önüne alınması gerektiğini vurgulayabilir.”
Kapatmadan, kapatmış gibi

 “Ancak Mahkeme’nin ‘kapatalım’, ya da ‘kapatmayalım’ sıkışması içine girmesi gerekmeyebilir. Sıkışmayalım. Herkes aklını başına almazsa, sonuçlarına hep beraber katlanırız.”
 “Ben Mahkeme üyelerine akıl vermeye, etki altına almaya çalışmıyorum. Bunun yolunun nasıl olacağını da bilemem. Bunları Mahkeme bir ‘üçüncü yol’ düşünebilir diye söylüyorum; düşünsün diye temenni ediyorum.”
 “İnsanlarla konuştuğumda, Ak Parti’nin yüzde 100 aleyhinde olan bazı kişilerin dahi, laikliğin tehdit altında olduğuna inansalar bile, parti kapatma usulüne karşı olduklarını görüyorum.
Öyle bir karar çıkar ki, herkes ‘Oh be’ diyebilir.”
 “Örneğin, parti kapatmadan, kapatmış gibi sonuçlara yol açacak, toplumda kapatmış gibi tutum alındığı algısına yol açacak bir içtihat üretilebilir. Bunu söylerken AK Parti’nin kapatılacağına inanıyorum da, başka yol gösteriyorum gibi bir anlam çıkarılmamalı. Söylediğim, bundan sonraki benzer parti davaları için de bir içtihat oluşturcaktır.”
Toptan, kendisi anayasa hukukçusu olmadığını üzerine basarak söylese de, hukukçcu kökenli ve deneyimli bir siyasetçi. Meclis Başkanlığı’na muhalefetin de adayı olarak seçilmişti.
Dünkü konuşmamızda bu fikri daha önce Başbakan Tayyip Erdoğan ile konuşarak mı oluşturduğu sorusuna, ‘hayır’ yanıtı verdi.
Toptan fikrin uzman hukukçular tarafından tartışılması ve gerilimi artırıcı, istikrarın bozulmasını önleyici bir sonuca katkı sağlamak amacıyla ortaya attığını söyledi.
‘Üçüncü yol’ bulunabilir mi? Anayasa Mahkemesi toplumda laikliğin zedelendiği yolundaki endişeleri yok saymadan AK Parti’nin devamını sağlayacak bir çözüm üretebilir mi? Tartışmaya değer sorular.