Üniversitede türbana iptal

Anayasa Mahkemesi, üniversitelerde türban yasağının kaldırılması amacıyla yapılan anayasa değişikliklerini iptal etti. Karar 2’ye karşı 9 oyla alındı. Karara göre üniversitelerde türban yasağı eskiden olduğu gibi devam edecek

Anayasa Mahkemesi üyeleri, türban düzenlemesiyle ilgili kararı dün verdi.

Anayasa Mahkemesi, AKP’nin, MHP ve DTP’nin desteğiyle, türban yasağının kaldırılması amacıyla yaptığı anayasa değişikliklerini iptal etti ve yürütmesini durdurdu.
Anayasa’nın 10. ve 42. maddelerinde yapılan değişikliği 2’ye karşı 9 oyla iptal eden Yüksek Mahkeme, değişikliklerin anayasanın değiştirilemez nitelikteki laiklik ilkesini işlevsiz kılmaya yönelik olduğu sonucuna vardı. CHP’nin, “hukuka karşı hile yapılarak laiklik ilkesinin içinin boşaltılmaya çalışıldığı” yorumunu paylaşan Yüksek Mahkeme, böylece anayasa değişikliğini dolaylı olarak esas yönünden denetledi. Karar, AKP’nin kapatılması istemiyle açılan davada, Yargıtay Başsavcılığı’nın elini güçlendirdi.

Merakla bekleniyordu
Yüksek Mahkeme dün, CHP, DSP ve Tunceli Bağımsız Milletvekili Kamer Genç tarafından açılan ve uzun süredir sonucu merakla beklenen “türban” davasını karara bağladı. Yaklaşık 7 saat süren müzakere sonunda, alışılmışın aksine karar 4 satırlık bir yazılı açıklamayla duyuruldu. Önceki kararlarını Anayasa Mahkemesi Başkan Vekili aracılığıyla duyuran mahkeme, olası soruları önlemek için yaptığı kısa açıklamada şu ifadeleri kullandı:

Kılıç ve Adalı karşı çıktı
“9 Şubat 2008 günlü, 5735 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın bazı maddelerinde değişiklik yapılmasına dair kanunun 1 ve 2. maddeleri anayasanın 2, 4 ve 148. maddeleri gözetilerek iptal edilmiştir. Ayrıca yürürlüğü de durdurulmuştur.”
Anayasa’nın 10 ve 42. maddelerinde türban yasağını kaldırma amacıyla yapılan değişiklik, 2’ye karşı 9 oyla iptal edildi. Refah ve Fazilet partilerinin kapatılma davalarında karşı oy kullanan Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç ve üye Sacit Adalı, dün de değişikliğin iptaline karşı çıktı.

Gerekçeler de incelendi
9 üye ise değişikliğin iptali yönünde oy kullandı. Bu üyeler, yapılan değişikliğin dolaylı yoldan anayasanın 2. maddesinde yer alan laiklik ilkesini işlevsiz kılmaya yönelik olduğunu savundu. Dava dilekçesinde yer alan, “hukuka karşı hile yapılarak, laiklik ilkesinin içinin boşaltılmaya çalışıldığı” yorumuna katılan üyeler, anayasanın 4. maddesine göre, “laiklik ilkesinin değiştirilmesi teklif dahi edilemez maddeler arasında olduğu” değerlendirmesini yaptı.
TBMM’nin 4. maddeye aykırı biçimde anayasayı değiştiremeyeceğini belirten üyeler, Anayasa Mahkemesi’nin bu kurala aykırı eylemleri engellemekle yükümlü olduğunu savundu. Üyeler, Anayasa Mahkemesi’nin görevlerini düzenleyen anayasanın 148. maddesine göre, 4. maddeye aykırı anayasa değişikliği yapılmasının şekil denetimi kapsamında sayılması gerektiğini belirtti. Böylece 148. maddede sıralanan şekil denetimi yetkisinin sınırları yorumla genişletildi.

Şahin kararına atıf
Üyeler bu kararı verirken, düzenlemelerin laikliğe aykırı olup olmadığını saptamak için yapılan anayasa değişikliğinin içeriğini inceledi. Söz konusu anayasa değişikliğinde, türbanla ilgili açık ifade yer almaması nedeniyle değişiklik gerekçeleri de ayrıca incelendi.
Değişikliğin türban serbestisi amacını taşıdığı sonucuna bu yolla varıldı. Böylece dolaylı yoldan esas denetimi de yapıldı. Üyeler, türbanın anayasanın laiklik ilkesine aykırı olduğunu savunurken, 1989 ve 1991’de YÖK Kanunu’nda yapılan değişikliklerle ilgili verilen kararlara, RP ve FP davalarındaki yorumlarına, AİHM’nin Leyla Şahin kararına atıf yaptı. Bu kararların tümünde kamusal alanda türban takılmasının laikliğe aykırı bulunduğu anımsatıldı.
Alınan bilgiye göre, karşı oy kullanan Kılıç ve Adalı ise Yüksek Mahkeme’nin anayasada sayılan haller dışına çıkarak şekil denetimi yapamayacağını savundu. Kılıç ve Adalı, anayasa değişikliklerinin laikliğe ve mevcut anayasa hükümlerine aykırı olmadığını da ileri sürdü.

AKP için en sert sonuç
Kulislerde, Yüksek Mahkeme’nin bu davada anayasa değişikliğinin iptali istemini reddederek, gerekçeli kararda yapacağı yorumla türban yasağının sürmesini sağlayacağı öne sürülüyordu. Ancak mahkeme, hükümet açısından verebileceği en sert kararı verdi ve düzenlemeleri iptal etti. Kararın gerekçesinin yaklaşık bir hafta sonra açıklanması bekleniyor.