Utanç Atlası

Türkiye’de 1 milyon kiÅŸi iÅŸkence maÄŸduru
GÜNGÖR KARAKUŞ

Türkiye Ä°nsan Hakları Vakfı’nca hazırlanan Ä°ÅŸkence Atlası kitabında 12 Eylül 1980′den bu yana 1 milyon kiÅŸinin iÅŸkenceye uÄŸradığı ortaya kondu 9 profesör ve doktorun 5 yılda hazırladığı kitapta, tedavi ve rehabilitasyon merkezlerine baÅŸvuran 10 binden fazla iÅŸkence maÄŸduruna ait 6 bin fotoÄŸraf tarandı..
Türkiye Ä°nsan Hakları Vakfı (TÄ°HV), 1980 askeri darbesinden bugüne 1 milyonun üzerinde kiÅŸinin iÅŸkenceden maÄŸdur olduÄŸunu ortaya çıkardı. Bilim adamlarının 5 yıl boyunca yaptığı çalışmalarla uygulanan utanç verici yöntemler, 236 sayfalık “Ä°ÅŸkence Atlası” kitabıyla belgelendi. Kitapta, iÅŸkence yöntemleri, iÅŸkence teÅŸhisi ve muayenenin nasıl yapılması gerektiÄŸi fotoÄŸraf ve çizimlerle anlatılıyor. Kitapta 23 yaşında erkeÄŸin gözaltına alındığı polis merkezinde cinsel organına elektrik baÄŸlanmasının, 32 yaşında bir erkek mahkumun cezaevinde falakaya yatırılıp daha sonra ayakta durmaya zorlanmasının yarattığı sonuçlar, çizimler ve fotoÄŸraflarla anlatılıyor. 9 bilim adamının çalışmasıyla ortaya çıkan ‘Ä°ÅŸkence Atlası’ isimli kitap, iÅŸkencenin tıbbi olarak belgelendirilmesi açısından dünyada ilk olma özelliÄŸini taşıyor. Atlas hazırlanırken tedavi ve rehabilitasyon merkezlerine baÅŸvuran 10 binden fazla iÅŸkence maÄŸduruna ait 6 bini aÅŸkın fotoÄŸraf ve röntgen filmi tarandı. Ä°.Ãœ. Ä°stanbul Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Adli Tıp PolikliniÄŸi’nin arÅŸivine ve kiÅŸisel arÅŸivlerden alınan olgulara da yer verildi.

DERS KİTABI NİTELİĞİNDE
5 bölümden oluÅŸan kitabın tıp ve hukuk fakülteleri için ders kitabı niteliÄŸi taşıdığı belirtilirken iÅŸkence soruÅŸturmalarında yer alması muhtemel adli tıp uzmanlarına, çeÅŸitli saÄŸlık ünitelerinde adli hekimlik görevi üstlenen saÄŸlık çalışanlarına, resmi iÅŸkence soruÅŸturmalarında görev alan hukukçulara ve iÅŸkence davalarını takip eden avukatlara yardımcı olması hedefleniyor. ‘Ä°ÅŸkence Atlası’nda 11 çeÅŸit iÅŸkence yöntemi çizim ve resimlerle anlatılıyor; “Kaba dayak, falaka, askı, elektrik ÅŸoku, boÄŸma, tecavüz ve cinsel iÅŸkence, soÄŸuÄŸa maruz bırakma, yakma ve sigara söndürme iÅŸkencesi, hayvanların iÅŸkence amaçlı kullanımı, aşırı güç kullanma.” Ayrıca kitapta, ‘iÅŸkencenin fiziksel bulguları’, ‘büyüklerde ve çocuklarda iÅŸkence örnekleri’ gibi birçok baÅŸlık altında iÅŸkenceyle ilgili detaylı bilgiler veriliyor.

EN YAYGIN, KABA DAYAK YÖNTEMİ
Kitaba göre, kaba dayak ve diÄŸer künt travmalar her dönemde en çok uygulanan iÅŸkence yöntemleri. Dayağın yanı sıra elektrik verme, askı ve diÄŸer pozisyonel iÅŸkenceler, falaka, basınçlı soÄŸuk su, buza yatırma, havasız bırakma, kimyasal maddelere maruz bırakma, cinsel taciz ve tecavüz sık uygulanan yöntemler arasında. Ä°ÅŸkencenin nasıl yapıldığının bilinmesi, iÅŸkence maÄŸdurunun tedavisi için saÄŸlık çalışanlarının ve diÄŸer profesyonellerin sahip olması gereken temel bilgiler arasında. Hekimlerin en azından görsel bir temele ve iÅŸkence iddialarını sorgulamalarını saÄŸlayabilecek belli bir bilgi birikimine sahip olmaları için çıkartılan atlasta ÅŸu bilgilere yer veriliyor: “Detaylı bir iÅŸkence öyküsü almadan, dikkatli ve sistematik bir fiziksel muayene yapmadan, dört dörtlük bir psikolojik deÄŸerlendirme için zaman ayırmadan iÅŸkence muayenesi tamamlanamaz. Bu üç majör bileÅŸenden herhangi birindeki eksiklik, iÅŸkence iddiasının tıbbi soruÅŸturmasında ciddi yetersizliklere yol açabilir. Ä°ÅŸkence yapanlar genellikle iz bırakmamayı hedeflerler. Hatta iz bırakmadan en fazla acı ve hasarı verebilmek iÅŸkenceciler için bir ustalık belirtisidir.”